تست بررسی سدیمانتاسیون گلبولهای قرمز (ESR)

تست بررسی سدیمانتاسیون گلبولهای قرمز خون(  ESR )یکی از تستهای رایج در آزمایشگاه های تشخیص طبی میباشد که بنا به درخواست پزشک برای بسیاری از بیماران  انجام میشود. این تست یک تست ارزان قیمت و البته غیر اختصاصی میباشد که نتایج آن همراه با نتایج سایر تستها ارزشمند و کمک کننده میباشد. 

تست بررسی سدیمانتاسیون گلبولهای قرمز خون(  ESR )یکی از تستهای رایج در آزمایشگاه های تشخیص طبی میباشد که بنا به درخواست پزشک برای بسیاری از بیماران  انجام میشود. این تست یک تست ارزان قیمت و البته غیر اختصاصی میباشد که نتایج آن همراه با نتایج سایر تستها ارزشمند و کمک کننده میباشد.  ESR تحت شرایطی مانند بیماری های اتو ایمیون به ویژه روماتیسم مفصلی، در عفونتها، التهابات حاد و مزمن و سرطانها افزایش میابد بنابراین با تنها افزایش میزان رسوب گلبولهای قرمز به تشخیص دقیقی نمیتوان دست یافت.سرعت رسوب گبولهای قرمز خون بر حسب میلیمتر بر ساعت میباشد. در این تست خون گرفته شده همراه با ضد انعقاد سیترات سدیم  در لوله های بلند و باریکی کشیده شده و به صورت عمودی روی پایه های سدیمان قرار داده میشود. پیپت های ESR پیپت های بلندی هستند که از قسمت سر به انتها از 0 درجه بندی شده اند. خون داخل پیپت ها تا عدد 0 کشیده شده و بعد از طی 1 ساعت میزان رسوب گلبولها از عدد 0 تا جایی که پلاسما شفاف وجود دارد خوانده میشود.

موارد درخواست تست:

این تست در موارد مشاهده علائمی مبنی بر التهابات و یا بدخیمی ها و همچنین علائم مربوط به رماتیسم مفصلی مانند درد و ورم مفاصل در خواست میشود. لازم به ذکر است که با توجه به غیر اختصاصی بودن این تست  حتما همراه با سایر تستهای ارزشمند و کمک کننده به تشخیص نهایی مانند الکتروفورز پروتئینهای سرم، اندازه گیری فیبرینوژن و ... بنا به علائم بیمار درخواست میشود. همچنین بعد از تشخیص بیماری این تست به منظور ارزیابی میزان پاسخ به درمان در فرد بیمار به صورت دوره ای درخواست میشود. کاهش ESR  از مقدار قبلی نشانه از بهبودی و افزایش مجدد  آن نشانه ای از عود بیماری میباشد.مقدار نرمال ESR در مردان تا 10 و در زنان تا 20 میلیمتر بر ساعت میباشد.

                      

CRP :CRP یکی از پروتئینهای فاز حاد بوده که مانند ESR یک تست ارزشمند در موارد التهابات محسوب میشود و حتی میتوان گفت که این تست از ESR ارزشمندتر میباشد زیرا به محض بروز هر گونه التهابی در بدن افزایش یافته و به مجرد کاهش التهاب و بهبودی میزان آن کاهش میابد بنابر این علی رغم غیر اختصاصی بودن از حساسیت خوبی برخوردار میباشد. بنابراین همراه با تست ESR تست CRP نیز انجام میشود. سایر تستهای همراه با ESRبنا به علائم بیمار شامل تست RF به منظور بررسی رماتیسم مفصلی, تست ANAو سایر تستهای اتوایمیون به منظور بررسی اختلالات اتوایمیون، اندازه گیری سطح فیبرینوژن ، الکتروفورز پروتئین سرم، CBC و سایر تستها میباشد.

موارد افزایش ESR: افزایش ESR نشانه ای از افزایش گلبولینها و یا فیبرینوژن پلاسما بوده و نیاز به بررسی های بیشتری دارد.

1- افزایش خفیف در التهابات خفیف و جزئی، حاملگی و آنمی. در آنمی ها به دلیل اینکه میزان گلبولهای قرمز کم میشود دافعه بین این سلولها کمتر از حالت عادی شده و بنابراین میزان رسوب افزایش میابد حال اینکه در پلی سیتمی به دلیل افزایش در تعداد اریتروسیتها دافعه بین سلولی بیشتر شده و این امر باعث کاهش رسوب و کاهش ESR میگردد.

2- افزایش شدید این تست میتواند بیانگر افزایش در پروتئین های خون از جمله گلبولینها باشد. افزایش گلبولینها در مواردی مانند عفونتها، مولتیپل میلوما، ماکروگلبولنمی والدنشتروم ( در این مورد حتی در غیاب التهاب افزایش ESR باز هم دیده میشود.)  و رماتیسم مفصلی دیده میشود.

3-در زنان معمولا میل به افزایش در ESR بیشتر بوده و در دوران قاعدگی و بارداری میزان آن افزایش میابد.

4- داروها شامل دکستران، متیل دوپا، تئوفیلین، پنیسیلین پروکاینامید و داروهای پیشگیری از بارداری خوراکی باعث افزایش ESR میگردند.

*کاهش ESR معمولا حالت مهمی نبوده و گاهی در موارد پلی سیتمی، لکوسیتوز و ناهنجاری گلبولهای قرمز مانند سیکل سل دیده میشود. همچنین داروهایی مانند آسپیرین، کورتیزون و کینیون باعث کاهش ESR میگردند.

  
نویسنده : محسن ; ساعت ۸:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/۱

اعتراض دانشجویان علوم آزمایشگاهی

وزیر محترم بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی 

سرکار خانم دکتر وحید دستجردی

موضوع :

اعتراض دانشجویان علوم آزمایشگاهی مبنی بر جذب نیروهای غیر علوم آزمایشگاهی

 در آزمایشگاههای تشخیص طبی ایران
 
با سلام و احترام ؛
با حفظ احترام تمام کسانی که سالهاست در آزمایشگاه ها به طور تجربی آموزش دیده اند؛ پیوند خونی ما دانشجویان علوم آزمایشگاهی با این رشته زمانی رسماً شروع شد که پس از چند ماه انتظار اعلام نتایج کنکور سراسری بالاخره روی صفحه مانیتور حک شد؛ علوم آزمایشگاهی و آنجا بود که درخت آرزوهای ما برای اعتلای این رشته در ذهنمان ریشه افکند. در دو دهه اخیر با وجود فارغ التحصیلان دانشگاهی این رشته ، آزمایشگاههای تشخیص طبی به ویژه ارگانهای غیر دولتی اقدام به جذب نیروهایی با مدارک غیر مرتبط با این رشته نموده اند و ما لازم می دانیم برخی از پیامدهای    بی توجهی در بکارگیری نیروهای زبده و آکادمیک و دلایل نیاز به بازنگری اساسی در این حرفه را بیان کنیم.
1- دانشجویان علوم آزمایشگاهی به طور تخصصی و دانشگاهی و کاملاً علمی دروس این رشته را فرا می گیرند و سالها برای افزایش مهارت خود تلاش می کنند.
2- دولت هزینه های زیادی را برای تربیت این دانشجویان و فراهم کردن تجهیزات آزمایشگاهی متقبل می شود، پس این دور از انصاف است که قانون یا نظارتی برای کنترل به کارگیری افراد فارغ التحصیل دانشگاهی در آزمایشگاه های تشخیص طبی دولتی و غیر دولتی وجود نداشته باشد.
3- افرادی که به صورت آکادمیک این رشته را فرا می گیرند، حداقل پایه های تئوری قوی دارند و قطعاً در امر تشخیص بیماریها و انجام تست های تشخیصی از افرادی که ذهنیت علمی در مورد کار ندارند و صرفاً با تجربه آموخته اند، موفق تر خواهند بود .
4- گرانی تجهیزات آزمایشگاهی نوین ایجاب مینماید که به منظورپاس داشت اصل بهره وری از افراد فارغ التحصیل دانشگاهی استفاده نمائیم.
5- اساسی ترین نکته ای که میبایست مورد توجه و نظر مسئولین امر وصاحبان آزمایشگاههای تشخیص طبی باشد،توجه به حقوق بیماران و مراجعین به آزمایشگاهها است که متاسفانه در صورت عدم بکار گیری افراد فارغ التحصیل دانشگاهی این رشته بیماران چه از لحاظ مادی و چه از لحاظ تشخیص بجا ، صحیح وبه موقع مورد زیان واقع می شوند. در رشته های علوم پزشکی آنچه بیش از همه اهمیت دارد و پایه ارزشیابی است نحوه رسالت فرد در مواجهه با جان بیماران است و چه بسا یک تشخیص خوب و به هنگام جان انسانی را نجات دهد  و ما اکنون جای خالی نیروهای آکادمیک زبده و تربیت شده این رشته را در آزمایشگاه های تشخیص طبی خالی می بینیم.
 
صدها فرشته بوسه بر آن دست می زنند      که از کار خلق یک گره بسته واکند

 

 جمعی از دانشجویان علوم آزمایشگاهی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

رونوشت :
1-       مدیر کل آزمایشگاه مرجع سلامت جناب آقای دکتر مهدوی
2-       اداره امور آزمایشگاههای استان خراسان رضوی
3-       جامعه کارکنان آزمایشگاههای علوم پزشکی خراسان رضوی
4-       جامعه فن آوران علوم آزمایشگاهی تهران
5-       کانون دانش آموختگان علوم آزمایشگاهی استان چهار محال بختیاری
6-       کانون دانش آموختگان علوم آزمایشگاهی استان اصفهان
7-       انجمن فن آوران علوم آزمایشگاهی استان فارس
  
نویسنده : محسن ; ساعت ۸:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/۱
تگ ها :

معرفی حکیم سید اسماعیل جرجانی

 نام‌ : معروف‌ به‌ ابوالفضائل‌ سیداسماعیل‌ جرجانی
ولادت‌: ( به‌ سال‌ 434 ه . ق‌ ) در جرجان‌ یا گرگان
وفات‌: به‌ سال‌ 531 هجری‌ در مرو
تالیفات : کتاب‌ " خفی‌ علائی " (خلاصه ذخیره‌ خوارزمشاهی) ، ‌ کتاب‌ "الردعلی‌ الفلاسفه‌ " ، کـتاب " الیوم‌ واللیله "‌ ، ‌کتاب زبد الطب‌ ( در کتابخانه‌ ملی‌ پاریس‌) ، کتاب " ط‌ب‌ الملوکی" ، کتاب " الاغراض‌ الط‌بیعه‌" ، کتاب " مباحث‌ العلائیه" ، ‌ کتاب "ذخیره‌ خوارزمشاهی"‌ و رساله‌هایی‌ در منطق‌ ارسطویی به نامهای رساله فی‌ القیاس و دیگری‌ رساله فی‌ التحلیل ، رساله‌ متنبهه
سید اسماعیل‌ جرجانی‌ در نیمه‌ دوم‌ قرن‌ پنجم‌ و نیمه‌ اول‌ قرن‌ ششم‌ هجری‌ قمری‌ می‌زیسته‌ است‌، یعنی‌ تماماً در دوره‌ای‌ که‌ ایران‌ شرقی‌ زیر سلط‌ه‌ سلسله‌ نیرومند تازه‌ به‌ قدرت‌ رسیده‌ ترکان‌ سلجوقی‌ بود. وی‌ از خانواده‌‌ سادات‌ حسینی‌ بود که‌ از اصفهان‌ به‌ گرگان‌ کوچیده‌ بودند. گفته‌اند که‌ خانواده‌اش‌ با بزرگان‌ سلسله‌ آل‌ زیار روابط‌ نزدیک‌ داشته‌اند. جرجانی‌ در اوایل‌ جوانی‌ به‌ نیشابور، که‌ مرکز خراسان‌ بود، رفت‌. نیشابور گذشته‌ از آنکه‌ منزلگاه‌ طغرل‌ سلجوقی‌ و پایگاه‌ او برای‌ تاخت‌ و تازهایش‌ به‌ غرب‌ ایران‌ بود، مرکز عمده‌ فرهنگی‌ آن‌ زمان‌ به‌ شمار می‌رفت‌. جرجانی‌ برای‌ تحصیل‌ علم‌ و مخصوصا فراگرفتن‌ حدیث‌ به‌ نیشابور رفت‌ که‌ در آن‌ سالها محدث‌ و عارف‌ بزرگ‌ زمان‌، ابوالقاسم‌ قشیری‌ (673 تا 564 ه . ق‌) در آن‌ شهر، خلق‌ و خواص‌ را به‌ فراخور حال‌ ارشاد می‌کرد. در مورد آموزش‌ پزشکی‌، وی‌ در مجالس‌ درس‌ ابن‌ ابی‌ صادق‌ النیسابوری‌ شرکت‌ می‌کرد. جرجانی‌ از ط‌ریق‌ همین‌ ابن‌ ابی‌ صادق‌ با ط‌ب‌ جالینوسی‌ آشنایی‌ یافت‌. ناگفته‌ نگذاریم‌ که‌ تعلق‌ ابن‌ ابی‌ صادق‌ به‌ مکتب‌ جالینوس‌ بسیار ژرف‌ و گسترده‌ بوده‌ است‌. احتمال‌ دارد که‌ جرجانی‌ در مجالس‌ درس‌ احمد فرخ‌ هم‌ شرکت‌ می‌کرده‌ است‌، زیرا که‌ در گفتار در باب‌ چشم‌، اقوال او را نقل‌ کرده‌ است‌. یاقوت‌ حموی‌ در معجم ‌البلدان‌ راجع‌ به‌ سید اسمعیل‌ جرجانی‌ چنین‌ می‌گوید: ابوابراهیم‌ اسماعیل‌ بن‌ الحسن‌ بن‌ محمدبن‌ احمد العلوی‌ الحسینی‌ اهل‌ جرجان‌ ، او کاملا به‌ علم‌ پزشکی‌ آگاه‌ بود و تالیفات‌ ارزشمندی‌ به‌ عربی‌ و فارسی‌ داشت‌. (یاقوت‌ حموی‌، معجم‌ البلدان‌، دارالاحیا التراث‌ العربی‌، بیروت‌، مجلد دوم‌، ص‌ 221). از خود کتاب ذخیره‌ خوارزمشاهی‌ چنین بر می‌آید که‌ جرجانی‌ به‌ قم‌، به‌ نزد فرزندان‌ کوشیاربن‌ لبان‌ رفت‌ تا نسخه‌های‌ خطی کوشیار را که‌ نزد آنان‌ بود، وارسی‌ کند. این‌ کوشیار، منجم‌ شاهان‌ قدیم‌ گرگان‌ بود و نیز مسلم‌ است‌ که‌ جرجانی‌ به‌ محافل‌ ادبا و دانشمندان‌ دینی‌ رفت‌ و آمد می‌کرده‌ است‌. مسلم‌ است‌ که‌ جرجانی‌ تحت‌ تاثیر عمیق‌ دین‌ و عرفان‌ اسلامی‌ بود. شخصیت‌ دینی‌ و معرفتی‌ سید در سراسر مباحث‌ مربوط‌ به‌ علم‌ اعمال‌ بدن‌ آدمی‌ ( فیزیولوژی ‌) ذخیره‌ منعکس‌ است‌. تاثیر ایمان‌ عمیق‌ به‌ اراده‌ و مشیت‌ الهی‌ هم‌ در حد اعلای‌ آن‌ در آثار جرجانی‌ مشهود می‌باشد. اشارات‌ مکرر جرجانی‌ به‌ عنایت‌ ایزدی‌ و ستایش‌ حق‌ تعالی‌ در سراسر کتاب‌ ذخیره‌ خوارزمشاهی‌ به‌ چشم‌ می‌خورد. افزون‌ بر اینها، خوارزم‌ جایگاه‌ مبادله‌ میان‌ جهان‌ اسلام‌ و سرزمین‌ اسلاو بود. (سعیدی‌ سیرجانی‌، ذخیره‌ خوارزمشاهی‌، سید اسماعیل‌ جرجانی‌، بنیاد فرهنگ‌ ایران‌) . آخرین‌ کتابی‌ که‌ جرجانی‌ تالیف‌ کرده‌ بود ترجمه‌ عربی‌ ذخیره‌ خوارزمشاهی‌ است‌ که‌ به‌ تصریح‌ خود جرجانی ‌در مقدمه‌ آن‌ ترجمه‌، سالهای‌ آخر عمر را صرف‌ آن‌ کرده‌ است) . جرجانی‌ یک‌ سال‌ در مرو پایتخت‌ سنجر ماندگار شد و فقط‌ پس‌ از بازگشت‌ اتسز از مرو به‌ بلخ‌ بود که‌ میان‌ اتسز و سنجر اختلاف‌ پدید آمد. براثر آن‌ اختلاف‌، در محرم‌ 335 جنگی‌ میان‌ آن‌ دو درگرفت‌. درست‌ نمی‌دانیم‌ جرجانی‌ چرا و در چه‌ شرایطی به‌ مرو رفت‌. ولی‌ مسلم‌ است‌ که‌ در دربار سنجر مورد استقبال‌ قرار گرفت‌، مقرری‌ برایش‌ تعیین‌ شد و به‌ آموزش‌ پزشکی‌ ادامه‌ داد. احتمالا در همین‌ مرو بوده‌ است‌ که‌ ابوسعد سمعانی‌ جوان‌ (605 تا 365 ه . ق‌ ) نزد جرجانی‌ حدیث‌ آموخت‌.
شخصیت‌ جرجانی‌ از ورای‌ آثارش‌ مشهود است‌. مردی‌ دقیق‌، در حد وسواس‌، خوشخو، خوش‌ برخورد، موشکاف‌ و اهل‌ میانه‌ روی‌ و عارف‌ بود. بیهقی‌ او را " مردی‌ جدی‌، یار و همراه‌ و سخاوتمند" وصف‌ کرده‌ است‌. در واقع‌ مردی‌ بود که‌ در جامعه‌ و با جامعه‌ خود می‌زیست‌ و به‌ هیچ‌ روی‌ محصور در مطالعات‌ و تالیفات‌ خود نبود. ابن‌ابی‌اصیبعه‌ او را " پزشکی‌ بزرگ‌ که‌ دارای‌ شایستگی‌ بسیار و علم‌ فراوان‌ بود " معرفی‌ کرده‌ است‌. او پزشک‌ دربار بود و در این‌ مقام‌، افزون‌ بر درمان‌ معمولی‌ رایج‌ در آن‌ عصر، رایزن‌ دربار در رشته‌های‌ مختلف‌ نیز بود و به‌ هرگونه‌ پرسش‌ سلطان‌ درباره‌ علوم‌ ط‌بیعی‌ پاسخ‌ می‌گفت‌. او همچنین‌ پزشک‌ نظ‌امی‌ نیز بود و این‌ از فصلهایی‌ از کتابش‌ که‌ به‌ زخمهای‌ سوارکاران‌ و آسیبهای‌ پوست‌ و زخمهای‌ ناشی‌ از جنگ‌ اختصاص‌ داده‌ است‌، معلوم‌ می‌شود. نکته‌ جالب‌ این‌ است‌ که‌ تنها موردی‌ که‌ در اغراض‌ الط‌بیه‌ به‌ چشم‌ پزشکی‌ اشاره‌ دارد، مربوط‌ به‌ زخم‌ پیکان‌ در چشم‌ است‌. او همچنین‌ پزشک‌ مردم‌ بود و به‌ احوال‌ و شرایط‌ زندگی‌ مردم‌ توجه‌ داشت‌ و به‌ شیوه‌های‌ نادرست‌ غذایی‌ آنان‌ خرده‌ می‌گرفت‌ و توصیه‌هایی‌ می‌کرد. جرجانی‌ مردی‌ متدین‌ و یکی‌ از حلقه‌های‌ زنجیر نقل‌ احادیث‌ و عارفی‌ دل سوخته‌ بود. قرائن‌ و دلایل‌ قوی‌ بر تشیع‌ سید وجود دارد و حشر و نشر وی‌ با بزرگان علمای‌ اسلام‌ اعم‌ از سنی‌ و شیعه‌ نشانه‌ سعه‌ صدر و جامع‌نگری‌ اوست‌ که‌ هر کجا کسی‌ را می‌یافت‌ که‌ می‌توانست‌ از او بهره‌ علمی‌ و معرفتی‌ ببرد درنگ‌ نمی‌کرد و بیشترین‌ استفاده‌ معرفتی‌ را از شیخ‌ ابوالقاسم‌ عبدالکریم‌ قشیری‌ می‌نمود. قشیری‌ و شیخ‌ ابوسعید ابوالخیر از پیشگامان‌ عرفان‌ بودند که‌ در خراسان‌ و ماوراالنهر بساط‌ ارشاد گسترده‌ بودند و هرکسی‌ با هر مذهبی‌ که‌ شوقی‌ در دل‌ و شوری‌ در سر داشت‌ از محضر آنها استفاده‌ می‌کرد.
کتاب‌ ذخیره‌ خوارزمشاهی‌ از زمان‌ تالیف‌ به‌ بعد همواره‌ جزو ارکان‌ کتب‌ طبی‌ شمرده‌ می‌شده‌ است‌ و بنا به‌ قولی ،‌ هر که‌ می‌خواست‌ در پزشکی‌ ماهر شود می‌بایست‌ یکی‌ از کتابهای‌ سته‌ عشر جالینوس‌، حاوی‌ محمد بن‌ زکریای‌ رازی‌، قانون‌ ابن‌ سینا، کتاب‌ المائه‌ ابوسهل‌ مسیحی‌ و ذخیره‌ خوارزمشاهی‌ سید اسمعیل‌ جرجانی‌ را به‌ دقت‌ مطالعه‌ کرده‌ باشد. بر اثر اهمیتی‌ که‌ ذخیره‌ در عالم‌ پزشکی‌ پیدا کرده‌ ترجمه‌یی‌ از آن‌ به‌ عبری‌ و سپس‌ ترجمه‌ای‌ به‌ ترکی‌ توسط‌ ابوالفضل‌ محمد بن‌ ادریس‌ الدفتری‌ متوفی‌ به‌ سال‌ 289 هجری‌ قمری‌ صورت‌ گرفت‌ .
ذخیره خوارزمشاهی
ذخیرهٔ خوارزمشاهی کتابی‌است به زبان فارسی در پزشکی نوشتهٔ اسماعیل جرجانی. آغاز تألیف آن ۵۰۴ قمری بوده‌است. کتاب تقدیم به قطب‌الدین خوارزمشاه است. ذخیرهٔ خوارزمشاهی بزرگ‌ترین کتاب پزشکی به زبان فارسی بود که تا بدان تاریخ نوشته می‌شد. جرجانی خود در باب تفصیل کتاب در مقدمهٔ اثر گوید:
و خاصیت این کتاب تمامی است از بهر آنکه قصد کرده آمده است تا اندر هر بابی آنچه طبیب را اندر آن باب بباید دانست از علم و عمل به تمامی یاد کرده آید و معلوم است که بر این نسق هیچ کتابی موجود نیست.[...] و این کتاب چنان جمع کرده آمده است که طبیب را اندر هیچ باب به هیچ کتاب دیگر حاجت نباشد و به سبب بازگشتن به کتابهای بسیار، خاطر پراکنده نشود.
فهرست‌ منابع‌
1 ـ جرجانی‌، سیداسماعیل‌; ذخیره‌ خوارزمشاهی‌، به‌ اهتمام‌ سعیدی‌ سیرجانی‌، بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 5531
2 ـ جرجانی‌، سیداسماعیل‌; الاغراض‌ الط‌بیه‌ فی‌ مباحث‌ العلائیه‌; بنیاد فرهنگ‌ ایران‌
3 ـ جرجانی‌، سیداسماعیل‌; خفی‌ علایی‌; به‌ تصحیح‌ دکتر محمود نجم‌آبادی‌ ـ دکتر علی‌اکبر ولایتی‌
4ـ انصاری‌ شیرازی‌، علی‌بن‌ حسین‌; اختیارات‌ بدیعی‌، تصحیح‌ و تحشیه‌ دکتر محمدتقی‌ میر، تهران‌ 1731
5 ـ زرگری‌، علی‌; گیاهان‌ دارویی‌ ایران‌، دانشگاه‌ تهران‌، 1731
6 ـ نجم‌ آبادی‌، محمود; تاریخ‌ ط‌ب‌ در ایران‌ بعد از اسلام‌، دانشگاه‌ تهران‌
7 ـ الگود، سیریل‌; تاریخ‌ پزشکی‌ ایران‌، ترجمه‌ محسن‌ جاویدان‌; اقبال‌
 
 
اهمیت‌ جرجانی‌ در پزشکی
1-     حکیم جرجانی یک طبیب ایرانی است.
2-     با توجه به زندگینامه ایشان یک پزشک مسلمان می باشد.
3-     پس‌ از ابن‌سینا اولین‌ طبیبی‌ است‌ که‌ کلیه‌ فصول‌ پزشکی‌ را مورد بحث و گفتگو‌ قرار داد و بر دانش‌ گذشتگان‌ افزوده‌ است‌.
4-   اینکه‌ بخش‌ اعظم کتابهای‌ خود را به‌ زبان‌ فارسی‌ تالیف‌ کرده‌ که‌ تا آن‌ زمان‌ کسی‌ به‌ این‌ وسعت‌ به‌ تدوین‌ متون‌ پزشکی‌ به‌ زبان‌ فارسی‌ اقدام‌ نکرده‌ بود و کتابهای‌ وی‌ بخصوص‌ ذخیره متنی‌ اساسی‌ و ماندنی‌ در علوم‌ پزشکی‌ و ماخذی‌ برای‌ اصطلاحات این‌ رشته‌ و حوزه‌های مربوط‌ می‌باشد.
اهمیت جرجانی در آزمایشگاه و دلایل انتخاب ایشان  
1-     قسمتهای عمده از کتاب ذخیره خوارزمشاهی مربوط به آزمایش نمونه های انسانی مانند خون ، ادرار ، مدفوع و سایر مایعات بدن می باشد.
2-   ایشان علاوه بر معالجه بیمار در تشخیصهای آزمایشگاهی نیز حاذق بوده است و بیشتر از دید مشاهدات آزمایشگاهی به تشخیص بیماریها می پرداخت.
 
اهمیت انتخاب روز 30 فروردین ماه
1-     از دیدگاه ما انتخاب روز بزرگداشت این طبیب مسلمان ایرانی فرزانه که می تواند به عنوان شروع کننده یک نوآوری جدیدی از نگاه مشاهدات آزمایشگاهی و نهایتاً تشخیص بیماری در دنیای اسلام و پزشکی باشد، لازم و ضروری است.
2-     با عنایت به کتب مختلف پزشکی از جمله تاریخ پزشکی و آثار ارزنده ایشان (ذخیره خوارزمشاهی) تاریخ دقیق تولد و فوت مشخص نگردیده است .
3-     30 فروردین ماه با عنایت به اینکه از روزها و ماههای اول سال است و شروع فعالیت کاری یک صنف از وجوه مختلف در ابتدای سال مفید می باشد، انتخاب گردید.
4-     در ضمن چندین سال می باشد که همکاران علوم آزمایشگاهی در سراسر کشور این روز را به عنوان روز علوم آزمایشگاهی می پندارند.
 
اقدامات انجام گرفته در کشور :
1- یکی از بیمارستانهای قدیمی تهران نام جرجانی را بر پیشانی خود دارد .
2- دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران نام جایزه معرفی پزشک برتر خود را جایزه حکیم جرجانی نهاده است.
3- یک دانشگاه غیرانتفاعی، یک تشکل غیردولتی و یک داروخانه درگرگان، حکیم جرجانی را برای خود برگزیده ‌اند.
4- بیمارستان تامین اجتماعی گرگان به نام حکیم جرجانی نام نهاده شده است.
5-دانشکده پرستاری و مامائی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز به عنوان ساختمان جرجانی معروف است.
      اما هنوز نیز حکیم جرجانی پزشک نامدار ایرانی برای گرگانیان و دیگر هموطنان ناشناخته بوده و ضرورت اقدامات بیشتر برای معرفی این طبیب بزرگ به جهت ایجاد حس‌ خود باوری در بین ایرانیان احساس می شود.
 
اهمیت درج روز علوم آزمایشگاهی در تقویم کشوری
رشته علوم آزمایشگاهی از دیر باز زیر بنای تحقیقات و پژوهشهای علمی و از عوامل توسعه و پیشرفت در زمینه های مختلف پزشکی در جهان معاصر بشمار می رفته است. در کشور ما نیز خوشبختانه این رشته در سالهای اخیر جایگاه ویژه ای در نظام سلامت کشوری و بین المللی داشته و نقش موثری در فعالیتهای پژوهشی بهداشتی و درمانی ایفا نموده است.
دلایل :
1-     همه ساله مراسمی بصورت سنتی و خود جوش در سالروز تولد حکیم جرجانی در اکثر مراکز آزمایشگاهی کشور برگزار می شود.
2-   چنانچه مستحضرید سایر شاغلین رسته های بهداشتی و درمانی از جمله پزشک، پرستار و ماما در تقویم فرهنگی کشوری دارای روز مشخصی هستند که نشانه هویت و توجه به شأن شغلی و حرفه ای ایشان در جامعه می باشد.
3-     تنویر افکارعمومی و اطلاع آحاد جامعه ازعملکرد کارکنان خدوم و گمنام در عرصه علوم آزمایشگاهی در سطح کشور
4-   درخواست های مکرر و به حق شاغلین و کارکنان آزمایشگاههای تشخیص طبی زمینه ای برای توجه بیشتر مسئولین به کاستی ها و رفع موانع و یا پیشرفت این حرفه در جامعه
5-     تجلیل از پیشرفتها ، تحقیقات نوین و دستاوردهای جدید و قدردانی از تلاشهای گرانسنگ دانشمندان، متخصصین، دانشجویان و کارکنان
6-     گرامیداشت کارمندان نمونه و پیشکسوتان
7-   نظر به شرح وظایف هیئت مدیره مندرج در اساسنامه جامعه مبنی بر دفاع از شأن و هویت حرفه ای علوم آزمایشگاهی و احیاء جایگاه واقعی و برجسته آن در عرصه بهداشت
  
نویسنده : محسن ; ساعت ۸:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/۱
تگ ها :

قانونی که اجرا نشد (قانون سختی کار علوم آزمایشگاهی )


به گزارش خبرنگار اجتماعی فارس، رشته علوم آزمایشگاهی که به عنوان بازوی تشخیص بیماری‌ها در کنار پزشک محسوب می‌شود با سختی‌های بسیاری مواجه است که از جمله آن می‌توان به داشتن تماس مستقیم با نمونه‌های بیولوژیک مانند خون، ادرار، مدفوع و انواع میکروب‌ها و ویروس‌ها اشاره کرد.

گوشه‌ای از این سختی‌ها به گونه‌ای است که ممکن است بر اثر یک اشتباه، سوزن آلوده به یک ویروس مانند ایدز وارد دست یک شاغل در آزمایشگاه شود و او را مبتلا کند.
بیش از 12 سال پیش حق سختی کار مشاغل سخت و زیان‌آور برای تکنسین‌های این شغل سخت در قانون در نظر گرفته شده است اما این قانون همزمان با تغییر نام تکنسین به کاردان همراه بود و از آن به بعد دیگر نام تکنسین برای این افراد به کار گرفته نشد. لذا با یک تغییر نام که برای معادل‌سازی آن پیگیری مستمری هم نشد این گروه که از اعضای مهم چرخه درمان بیماری‌ها هستند از حق خود محروم مانده‌اند.

* علوم آزمایشگاهی‌ها مظلوم مانده‌اند

ملکی، کاردان علوم آزمایشگاهی می‌گوید: رشته علوم آزمایشگاهی از مهمترین رشته‌های تشخیصی است که پزشکان از آن نه‌تنها برای تشخیص بلکه برای درمان هم استفاده می‌کنند.
وی می‌افزاید: رشته علوم آزمایشگاهی در بین دیگر رشته‌های زیرگروه پزشکی مظلوم مانده است و ا وجود اینکه سختی کار و دقت مورد نیاز این گروه از بسیاری از دیگر رشته‌های زیرگروه پزشکی بیشتر است اما متأسفانه حق سختی کار به آنها داده نمی‌شود.
ملکی ادامه می‌دهد: روزانه با نمونه‌های مختلفی از جمله ادرار، خون و مدفوع سروکار داریم و ممکن است به انواع میکروب‌ها هم آلوده شویم. لذا از مسئولان درخواست دارم این موضوع را که حق ما محسوب می‌شود، پیگیری کنند.

* تمام افراد شاغل در آزمایشگاه باید از حق سختی کار بهره‌مند شوند

علی صادقی‌تبار، عضو هیئت مدیره انجمن دکترای علوم آزمایشگاهی تشخیص طبی ایران می‌گوید: از حدود 12 سال پیش دیگر در حکم کارگزینی، تکنسین نوشته نمی‌شود لذا عملاً این قانون بلااستفاده شده و به کارنمی‌آید. البته در حال حاضر به کارمندان قدیمی که در حکم آنها نام تکنسین آمده است سختی کار تعلق می‌گیرد.
وی می‌افزاید: بر اساس این قانون سختی کار فقط به کاردان‌ها یا همان تکنسین‌های علوم آزمایشگاهی تعلق می‌گیرد در حالی که برای تمام افراد شاغل در آزمایشگاه‌ مانند مراکز رادیولوژی که در حق خدمه تا دکترای رادیولوژی نیز قانون سختی کار اجرا می‌شود باید سختی‌ کار تعلق گیرد.
صادقی‌تبار تصریح می‌کند: برای اصلاح این موضوع 2 راه وجود دارد. یکی آنکه نامه‌ای به دفتر حقوقی مجلس شورای اسلامی نوشته شود و در آن نامه ذکر شود که تکنسین معادل کلمه کاردان است و راه دیگر این است که لایحه جدیدی از طرف دولت به مجلس تقدیم شود که راه طولانی‌تری است.
این عضو هیئت مدیره انجمن دکترای علوم آزمایشگاهی تشخیص طبی ایران با اشاره به اینکه از 4 سال پیش نامه‌ای به مجلس نوشته‌ایم اما متأسفانه جوابی داده نشده است می‌گوید: باید در نامه‌نگاری به مجلس قید شود که به تمام افراد شاغل در آزمایشگاه حتی قسمت پذیرش که مثلاً با بیماران آنفلوانزا مستقیم و با فاصله کم صحبت می‌کنند، تعلق گیرد.

* علوم ‌آزمایشگاه هم مانند پرستاری و رادیولوژی جزء مشاغل سخت سیستم درمان است

علی عبائیان، رئیس هیئت مدیره جامعه فن‌آوران علوم آزمایشگاهی می‌گوید: ضریب سختی‌ کار نسبت به چند سال گذشته افزایش یافته است اما وقتی به مراکز دولتی و خصوصی مراجعه می‌کنیم به علت عدم نظارت بر اجرای آن هنوز عمل به این قانون معطل مانده است.
وی می‌افزاید: همان طور که پرستار با بیمار بدحال کار می‌کند. متخصصان علوم ‌آزمایشگاهی نیز با نمونه‌های بیولوژیک از جمله خون و ادرار آن بیماران سروکار دارد که ممکن است این نمونه‌ها حاوی ویروس‌های گوناگونی از جمله ایدز باشد.
رئیس هیئت مدیره جامعه فن‌آوران علوم آزمایشگاهی ادامه می‌دهد: با وجود پیگیری‌های مستمر و انجام مکاتبات با مسئولان وزارتخانه‌های بهداشت و کار متأسفانه هنوز اجرای قانون سختی کار برای علوم آزمایشگاهی‌ها مسکوت مانده است.
عبائیان می‌گوید: قوانین سختی کار در حال حاضر بیشتر شامل حال پرستاران، ماماها و رادیولوژهاست در حالی که علوم آزمایشگاهی‌ها هم جزء سیستم بیمارستان و زیرگروه پزشکی هستند.

*نبود نظام قوی برای شاغلان آزمایشگاه‌های طبی مانع تحقق سختی کار آنها شده است

حسن قجاوند، عضو هیئت مدیره کانون دانش‌آموختگان علوم آزمایشگاهی استان اصفهان می‌گوید: کاهش ساعت کاری پرستاران تنها به علت وجود سازمان نظام پرستاری به تصویب مجلس رسید و پرسنل علوم آزمایشگاهی به خاطر نبود یک نظام قوی از رسیدن به حق سختی کار محروم مانده‌اند.
عضو هیئت مدیره کانون دانش‌آموختگان علوم آزمایشگاهی استان اصفهان افزود: با توجه به اینکه پرسنل آزمایشگاهی در معرض انواع آلودگی‌ها و عفونت‌های بیمارستانی هستند اما مسئولان به سختی کار پرسنل آزمایشگاهی بی‌توجهند و با وجودی که پرسنل علوم آزمایشگاهی روزانه با بسیاری از بیماری‌های انگلی، قارچی و ویروسی مانند ایدز و هپاتیت درگیر است اما این مسئله مهم مورد غفلت جامعه پزشکی قرار گرفته است.

 

  
نویسنده : محسن ; ساعت ۸:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/۱
تگ ها :

نمونه گیری خون از بیماران 2

نمونه گیری خون از بیماران

جهت گرفتن خون از بیماران 3 روش  کلی وجود دارد:

سوراخ کردن پوست ( سوراخ کردن مویرگ ) : جهت آزمایشاتی که به مقدار خون کمی نیاز دارند صورت می پذیرد.

سوراخ کردن ورید : جهت آزمایشاتی که به مقدار بیشتری خون احتیاج دارند مانند آزمایش های بیوشیمی.

سوراخ کردن شریان : در مواقع اجبار که نمونه گیری از ورید بیمار مشکل باشد و یا جهت آزمایشهای خاصی مانند گازهای خون صورت می پذیرد.

نکته : نتایج آزمایشهای صورت گرفته برروی خون های سرخرگی (شریانی ) ، مویرگی و سیاهرگی ( ورید) با یکدیگر تفاوت دارند چرا که خون اکسیزن داری که از ریتین به قلب وارد شده و توسط آن به ارگانها و بافتهای گوناگون پمپ می شود، از نظر ترکیبات خون سیاهرگی بسته به فعالیت متابولیکی عضو در اعضاء مختلف متفاوت است بنابرین محل نمونه گیری خون مویرگی و سیاهرگی مهم و در نتایج آزمایشها بی تاثیر نمی باشد.

خون سیاهرگی از نظر میزان O2 ، PH ، گاز کربنیک ، گلوکز، اسید لاکتیک ، یون کلر ، غلظت آمونیاک ، سطح داروها ، در صد هماتوکریت و تعداد یا درصد لنفوسیت ها با خون سرخرگی تفاوت دارد.

مکانیسم اثر الکلها

هرچند غلظت های بالای هر ماده آلی ، با ساختمان شیمیائی R-CH2OH ( R ریشه الکل ) : می تواند برای باکتری ها کشنده بوده و موجب نابودی آنها گردد. ولی باید توجه داشت که هر نوع الکل در غلظت خاصی از حداکثر فعالیت خود برخوردار می باشد . فی المثل ، اتیل و ایزوپروپیل الکل که معمولا استفاده می گردند، در غلظت 70%  محلول آبی از حداکثر توان باکتر کشی خود ، برخوردار هستند در حالیکه الکل های متیلیک و پروپیلیک در غلظت 100% نهایت اثر سمی خود را آشکار می سازند .هر چند مکانیسم اثر الکلها به هم ریختن شکل فضایی ( دناتوره کردن ) پروتئین سلولها منجمله باکتری هاست ولی این اثر نیاز به زمانی حدود حداقل 2 دقیقه دارد پس دقت شود با کشیدن پنبه الکل به مدت مناسب و فشار کافی ( ولی نه زیاد ) حتی المکان از تعداد باکتری های سطح پوست کم شود. الکل قادر به از بین بردن اکثر ویروسها نمی باشد ولی از آنجائیکه ویروسها زندگی انگلی اجباری دارند بصورت نرمال در روی پوست وجود نداشته و از این بابت خطری بیمار را تهدید نمی کند.

نحوه نمونه گیری از خون مویرگی

   1-انگشت سوم یا چهارم راجهت نمونه گیری انتخاب نمائید.

  2-به کمک پنبه اغشته به الکل 70% تا حد ممکن باکتری های سطح پوست را کاهش دهید.

  3-به کمک گاز استریل سطح پوست را خشک کنید .

    4-به کمک لانست تیز، استری و یکبار مصرف با یک ضربه سریع پوست را سوراخ کنید.

   5-بعلت وجود مایع بین سلولی زیاد در قطره اول خون ، آن را با گاز استریل از سطح پوست برداشت کنید.

   6-قطرات بعدی را بدون فشار دادن انگشت یا ماساز آن برداشت نمائید چرا که ماساز زیاد موجب ورود مایع بین سلولی بداخل خون و در نتیجه رقت آن می شود.

   7-خون معمولا بوسیله پیپت و یا لوله های موئین جمع اوری می شود.

    8-باید لوله یا پیپت موئین اغشته به مواد ضد انعقاد باشند     

نحوه نمونه گیری از ورید موجود در روی ساعد و در ناحیه پشت آرنج Antecubital fossa استفاده می شود که عبارتند از : ورید سفالیک ( Cephalic vein) ، ورید مدیال ( Mrdial Cubital Vein) ، ورید بازیلیک (Basilic)

نکته : اگر گارو یا تورنیکت به مدت زیادی بسته باشد خطاهای زیر را ایجاد می کند:

1- وارد شدن کلسیم و پتاسیم درون سلولهای جداره ورید ، عضلات و سلولهای خونی بداخل پلاسما

2- وارد شدن مایع بین سلولی بداخل جریان خون و یا بلعکس خروج پلاسما از ورید و تغلیظ خون

3- ورود سدیم از پلاسما بداخل سلولهای فوق الذکر

4- نشت فاکتور نسجی انعقادی ( فاکتور سه = Tissue Factor ) از سلولهای عضلات و جداره عروق بداخل خون

توجه: سوزنهای شماره 20 و 21 برای نمونه گیری مناسب است در حالیکه سوزن 18 جهت مقادیر بیشتر استفاده می گردد

در بعضی از آزمایشات نیاز است که از لوله های شسته شده در اسید و آب کشیده با آب م قطر جهت تقسیم خون استفاده نمود مانند ازمایشات تعیین مقادیر آهن ، کلسیم ، فسفر ، الکترولیت ها

در صورتی که زمان لازم برای انجام آزمایشات نداریم می توانیم آن ها را منجمد ساخت مگر در مواردی که حتی انجماد قادر به نگهداری ماده نباشد مثل آنزیم اسید فسفاتاز.

نحوه نمونه گیری از ورید فمورال

چون این ورید عمقی بوده و از کنار شریان عبور می کند ، معمولا از این ناحیه برای خونگیری شریانی استفاده می شود تا نمونه گیری وریدی .

خون گرفته شده برحسب نوع آزمایش در لوله بدون ضد انعقاد یا حاوی ضد انعقاد تخلیه شود. ضد انعقاد های مورد استفاده در ایران بطور معمول EDTA ، سیترات سدیم و گاهی هپارین است نسبت ضد انعقاد به خون در نتیجه آزمایش بسیار مهم و تعیین کننده است . نسبت های صحیح بدین قرارند:

EDTA : mg 2-1 به ازای هر میلی لیتر خون

سیترات سدیم 8/3% : mg 4/0% به ازای 6/1 میلی لیتر خون جهت آزمایش ESR

سیترات سدیم 8/3% : ml 2/0 به ازای 8/1 میلی لیتر خون جهت آزمایشات PT,PTT

 

EDTA    ( اتیلن دی آمین تترااستیک اسید )

نمک سدیم یا پتاسیم EDTA از ضد انعقادهای قوی بوده که برروی کلسیم یونیزه خون اثر کرده و آن را از محیط حذف می کند . 2/1 میلی گرم از نمک بی آب EDTA به میزان 2 میلی گرم در هر میلی لیتر خون باعث کاهش قابل توجهی در میزان HCT و افزایش MCHC می گردد. همچنین مقدار بیشتر EDTA باعث شکسته و متورم شدن پلاکتها می شود که باعث افزایش کاذب تعداد شمارش شده پلاکت ها می شود.

  نکته : از EDTA در آزمایشاتی که راجع به مسائل انعقادی است مثل PT (زمان پروترومبین ) استفاده نمی شود.

 

                                     سیترات سدیم Trisodium citrate

 

محلول 109/0 مول در لیتر (g/l 32 ) ، تری سدیم سیترات سیترات حاوی 2 مولکول آب ، ضد انعقاد انتخابی برای مطالعات انعقادی محسوب می شود . برای این کار 9 حجم خون را به یک حجم از محلول سیترات سدیم می افزایند از سیترات سدیم بصورت در آزمایش میزان رسوب گلبولی(ESR) بکار می رود و برای این آزمایش 4 حجم خون وریدی را بوسیله یک حجم از محلول سیترات سدیم رقیق می کنیم.

هپارین

 

برای جلوگیری از انعقاد یک میلی لیتر خون می توان از 5/2_+ 15واحد بین المللی (IU ) هپارین استفاده کرد این ماده ضدانعقاد خوبی جهت کاهش میزان تخریب گلبولها پس از نمونه گیری است

نکته : از خون هپارینه نباید برای تهیه اسمیرهای که توسط رنگهای رومانوفسکی رنگ آمیزی می شوند، استفاده کرد  زیرا در روی لام ایجاد یک زمینه آبی کمرنگی را می کند هپارین بهترین ضدانعقاد برای ازمایش شکنندگی اسمزی می باشد با EDTA از ارزش و کاربرد عملی کمتری برخوردار است.

 

پایداری پارامترهای هماتولوزی از نمونه برداری تا آزمایش

  • ESR       2 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • WBC     24 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • HB         24 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • Hct         24 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • پلاکت        4-3 ساعت در دمای اتاق
  •                                                                                                       

منبع :

 

هماتولوزی عملی از دکتر امیر سید علی مهبد

تکنیک های آزمایشگاهی از دکتر محمد رضا عابدی

  
نویسنده : محسن ; ساعت ۱٢:۱٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۸/۱٧
تگ ها :

نمونه گیری وریدی

 

نمونه گیری وریدی

الف) تجهیزات لازم دراتاق نمونه برداری

ب) مراحل نمونه گیری

ج) روش های جلوگیری از هماتوم

د) روشهای جلوگیری ازهمولیز

تجهیزات لازم در اتاق نمونه برداری

1) صندلی نمونه برداری

2) تخت معاینه

3) دستکش

4) سوزن( 19-23G )

5) سرنگ یا نگهدارنده مخصوص( Holder ) جهت استفاده از لوله خلاء
 ( Evacuated Tube )

6) لانست یکبار مصرف

7) انواع لوله های معمولی یا لوله ها خلاء ( Evacuated Tube )

8) سیستم بال پروانه ای (که به اشتباه درایران تحت عنوان Scalp Vein معروف است جهت خون گیری از نوزادان وکودکان )

9) بازوبند

10) ضدعفونی کننده ها (ایزوپروپیل الکل 70% یا اتیل الکل 70%)

11) پنبه هیدروفیل (یا گاز)

12) وسیله دفع سر سوزنهای آلوده

مراحل نمونه گیری

1. بر اساس نوع آزمایش,سرنگ وسرسوزن مناسب یا لوله های خلاء
 ( Eracuated Tube)

2. نام , نام خانوادگی , سن , شماره پذیرش بیمار (شماره شناسائی بیمار ) باید روی نمونه ها نوشته شود .

3. بر اساس نوع آزمایش لوله ها انتخاب شوند.

4. نمونه گیر باید از دستکش استفاده نماید وقبل از نمونه گیری مشخصات برگه درخواست با مشخصات بیمار مطابقت داده شود.

5. بیمار بر روی صندلی نمونه گیری نشسته وبا مشت کردن (بمنظور بر جسته تر شدن وریدها ) دست خود را بصورت کشیده روی دسته صندلی نمونه برداری قرار می دهد .(به گونه ای که بازوتا مچ دست دریک خط مستقیم قرار گیرند.) باید توجه داشت که بیمار نباید مشت خود را بازو بسته کند زیرا باعث تغییر بعضی از مواد در خون می شود.

 

6. مناسب ترین ورید را انتخاب می کنیم :

مناسبترین ورید Median Cubital ونیز ورید Cephalic می باشند.البته وریدهای دور سال مچ و ورید پشت دست
 ( Dorsal Veins Of Wrist &Hand ) نیز قابل استفاده میباشند.

موارد زیر باید درانتخاب ورید مناسب جهت نمونه گیری در نظر گرفته شوند :

 

 نواحی سوخته التیام یافته نباید انتخاب شود.

 

درموارد ماستکتومی یک طرفه بهتر است از دست مقابل نمونه گیری شود و اگر ماستکتومی دو طرفه باشد بهتر است ضمن مشورت با پزشک درخصوص نمونه برداری , موضوع در برگه پاسخ آزمایش بیمار ذکر گردد.

 

 از ناحیه هماتوم نباید نمونه گیری شوددرصورتیکه ورید مناسب دیگری قابل دسترسی نباشد باید عمل نمونه گیری از ناحیه ای دورتر از محل هماتوم صورت گیرد

 

 نمونه گیری نباید از بازویی که متصل به تزریق وریدی است انجام شود . (در صورت اجبار , حتماً باید به پزشک مربوطه گزارش گردد.) هیچ گاه نباید از بالای محل هرگونه تزریق وریدی نمونه خون گرفته شود.

7. ناحیه نمونه گیری به کمک گاز (یا پنبه ) آغشته به ایزوپروپیل الکل 70% یا اتیل الکل70% بصورت حرکت دورانی از داخل به خارج تمیز میشود . پس از خشک شدن موضع درهوا (بمنظور جلوگیری از همولیز وسوزش ناشی ازتماس نوک سوزن با الکل وپوست ) نمونه گیری صورت میگیرد. .

8. بمنظور افزایش پرشدن وریدی  ( Venous Filling ) وبرجسته شدن ورید مورد نظر جهت تسهیل ورود سرنگ , ازبازوبند یا از تورنیکه استفاده میشود تورنیکه نباید بیش از یک دقیقه برروی بازوی بیمار بسته شوددر غیر این صورت استاز موضعی به همراه تغلیظ خون  ( Hemoconcentration ) وبدنبال آن هماتوم ناشی از ارتشاح خون بداخل بافت ایجاد میگردد که میتواند باعث تغییر در غلظت بسیاری از مواد در خون از جمله PCV (هماتوکریت ) گردددر مواردی که وریدهای سطحی کاملاً مشخص نباشند میتوان با ماساژ دادن ازمچ تا ارنج بیمار ویا چند ضربه به محل نمونه گیری (بکمک انگشتان اشاره ومیانه ) باعث اتساع وریدها گردید تورنیکه باید10-5/7 سانتیمتربالای ناحیه نمونه گیری بسته شود درمورد کاف فشار خون نیز باید ابتدا فشار خون بیمار را سنجیده سپس زیر فشار دیاستولیک آنرا ثابت نگهداشت. .

× قبل از نمونه گیری باید با دقت سرنگ را از نظر سالم بودن , سهولت حرکت پیستون ونیز باز بودن مسیر سر سوزن مورد بررسی قرارداد.

پس از ورود خون بداخل سرنگ یا Evacuated Tube باید هرچه سریعتر تورنیکه باز شود.

9. بعد از جاری شدن روان خون بداخل سرنگ , بیمار مشت خود را باز نموده وپس از پایان نمونه گیری سرسوزن را به آرامی به خارج کشیده و با یک پنبه آغشته به مواد ضد عفونی کننده موضع نمونه گیری را محافظت می نمائیم.

10. پس از خروج سر سوزن یک پنبه تمیز در محل نمونه گیری قرار داده می شود..

11. پس از اخذ نمونه , سرسوزن را از سرنگ جدا نموده ونمونه خون را به آرامی در ظرف مربوطه تخلیه می نمائیم.

12. در مرحله آخر قبل از خارج شدن بیمار از اتاق نمونه گیری مجدداً برچسب مشخصات بیمار باید با برگه پذیرش مطابقت داده شود.

نکته ها : در صورتیکه خون ریزی از محل نمونه گیری بند نیامد , باید بر روی گاز یا پنبه در محل نمونه گیری فشار وارد آورده سپس روی آن مجدداً پنبه یا گاز دیگری گذاشته شده وبه بیمار توصیه شود حداقل برای مدت 15 دقیقه آن را روی محل نگه د اری کند.

روشهای جلوگیری از هماتوم

تنها دیواره بالائی ورید باید سوراخ شود در صورت عبور سر سوزن از جدار رگ , خون به بافت اطراف نفوذ کرده باعث هماتوم در ناحیه میشود.

قبل از خارج ساختن سوزن حتماً باید تورنیکه باز شود.

از وریدهای سطحی اصلی باید استفاده شود.

پس از نمونه گیری باید به محل بانداژ نمونه گیری فشار اندکی وارد آید.

روشهای جلوگیری از همولیز

موضع نمونه گیری پس از ضدعفونی کردن باید خشک شود.(در مجاورت هوای محیط).

بهتر است سوزن با اندازه کوچک استفاده نشود.

از محل هماتوم نمونه گیری نشود.

باید سوزن کاملاً به سرنگ متصل باشد تا هیچ گونه حباب هوا هنگام نمونه گیری تشکیل نشود.

پیستون سرنگ باید به آرامی کشیده شود.

نمونه هایی که در لوله های حاوی ماده ضد انعقاد ریخته میشود باید به بلافاصله وبه آرامی بین 10-5 بار مخلوط شونددر صورتیکه نمونه در لوله بدون ماده ضد انعقاد ریخته میشود باید به آرامی به جدار داخلی لوله تخلیه گردد.

نمونه گیری از طریق سوراخ کردن پوست SKIN PUNCTURE (خون مویرگی )

SKIN PUNCTURE در اطفال ونوزادان بسیار مهم است در اطفال وبخصوص نوزادان چون خون گیری بسیارمشکل است وهمچنین گاهی بدون اینکه نیاز به حجم زیادی ازخون داشته باشیم از طریق خون گیری وریدی خون زیادی از نوزاد گرفته شده که میتواند در نوزادان نارس حتی منجر به کم خونی نیز گرددلذا نمونه گیری از طریق سوراخ کردن پوست ضرورت پیدا میکند.این نمونه گیری در موارد زیر نیز در بزرگسالان قابل اجراست :

1- بیماران با سوختگی وسیع

2- بیماران بسیار چاق

3- بیماران مستعد به ترومبوز

4- بیماران مسن یا سایر بیمارانی که وریدهای سطحی انها قابل دسترسی نبوده یا بسیار شکننده است

5- خون گیری جهت انجام ازمایشهای سریع در منزل توسط خود بیمار

در صورتی که بیمار دز هیدراته باشد یا بدلیل وارد امدن , شوک گردش خون محیطی وی ضعیف باشد ممکن است گرفتن یک نمونه مناسب غیرممکن باشد باید توجه داشت که خون گرفته شده از طریق سوراخ کردن پوست شامل نسبت هایی از خون سر خرگی , مویرگی , سیاهرگی , ومایع بین بافتی وداخل سلولی است

نواحی مناسب جهت سوراخ کردن پوست وجمع اوری نمونه

 

سطح کف دستی بند اخر انگشتان دست

 

سطح داخلی وخارجی پاشنه پا

 

سطح کف پایی شست پا

درنوزادان کمتر از یکسال معمولاً خون گیری از پاشنه پا انجام میشود .

 

خون گیری از محل های قرمز مجاز است.زیرا سایر قسمت ها ممکن است منجر به آسیب رسیدن به اعصاب پا گردد.

در اطفال وبزرگسالا ن معمولاً از سطح کف دستی بند اخر انگشتان ( انگشت سوم یا چهارم) خون گیری صورت میگیرد

از نواحی زیر نیز نباید خون گیری صورت گیرد.

1) نرمه گوش

2) ناحیه مرکزی پاشنه پا در نوزادان

3) انگشتان (دست وپا) نوزادان

4) نواحی متورم یا نواحی که قبلا سوراخ شده اند (بدلیل تجمع مایع بافتی )

نکات قابل توجه در نمونه گیری از نوزادان

 

عمق سوراخ ایجاد شده نباید بیشتر از 2میلی متر باشد

 

نباید در انحنای خلفی پاشنه پا سوراخ ایجاد گردد.

 

در نواحی که قبلا نمونه گیری شده نیزنباید مجددا سوراخ ایجاد کرد (بدلیل احتمال الودگی )

 

در نوزادان گریه های طولانی ممکن است غلظت بعضی از اجزای خون را تحت تاثیر قرار بدهد (نظیرشمارش لکوسیت ) اگر ممکن باشد بهتر است پس از قطع گریه نوزاد (با فاصله زمانی 30 دقیقه ) نمونه گیری انجام شود

 

نمونه گیری در ناحیه مرکزی پاشنه پای نوزادان نباید انجام شود چون باعث صدمه به اعصاب , تاندنها وغضروف ان ناحیه میشود

 

از نوک انگشت نوزاد هم نباید نمونه گرفت , چون فاصله پوست تا استخوان بند اخر انگشتان نوزادان بین 1-2میلیمتراست وممکن است در طی نمونه گیری , استخوان نیز اسیب ببیند وعفونت وگانگرن را در پی داشته باشد

نکات قابل توجه در نمونه گیری از بزرگسالان

 

نمونه گیری باید از سطح کف دستی بند اخر انگشتان دست صورت گیرد سطح جانبی ونوک انگشتان مناسب نیستند (در این دو ناحیه عمق پوست نصف قسمت مرکزی بند انگشتان میباشد)

 

انگشت میانه وانگشت چهارم مناسب تر است زیرا انگشت شست دارای نبض وانگشت اشاره نیز حساستر وگاهی نیز سفت تر است انگشت پنجم نیز بدلیل نازکی پوست ان نیز مناسب نیست

 

از انگشت های نوزادان نیز نباید نمونه گرفت

روش کار :

موضع مورد نظر توسط محلول 70% ایزوپروپانول ( یا اتانول 70% ) ضد عفونی میشود , پس از خشک شدن در هوا توسط لانست استریل نمونه گیری صورت میگیرد .اولین قطره خون بوسیله گاز پاک شده وقطرات بعدی درلوله های میکروهماتوکریت ( حاوی 4تا 6 واحد ups هپارپن )یا قطره قطره در لوله های بسیار کوچک جمع اوری میشود .لوله های میکروهماتو کریت باید از خون پرشده وسریعا انتهای ان با خمیر هما توکریت بسته شود .اگر از لوله های بسیار کوچک استفاده میشود باید حجم مناسب خون را باتوجه به ماده ضد انعقادی که در ان ریخته شده در نظر گرفته وسریعا درب را ان بسته ومخلوط نماییم.

نکته :

همولیز ممکن است به دلائل زیررخ دهد:

 

باقی ماندن الکل در موضع

 

فشار زیاد در محل نمونه گیری برای بدست اوردن نمونه وقطرات خون بیشتر

 

در بیمارانی که هماتوکریت انها بیشتر از طبیعی است یا گلبول های قرمز انها شکننده تر است (نوزادان )

 

مخلوط نمودن شدید وبیش از حد نمونه خون پس از جمع آوری

 

  
نویسنده : محسن ; ساعت ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۸/۱٦
تگ ها :

علوم آزمایشگاهی

رشته کارشناسی علوم آزمایشگاهی زیر شاخه‌ای از گروه پزشکی است که به دانش آموختگان درا ین دوره کلیه مباحث ازمایشگاه بالینی اموزش داده میشود. آنچه که باعث اهمیت ویژه این رشته در علوم پزشکی شده است نقش مهم آن در تشخیص، درمان پیشگیری و پیگیری بیماریهای مختلف است. به همین دلیل این رشته از رشته‌های شاخص دانشگاه‌های علوم پزشکی میباشد. از این گذشته سهم بسزای گرایش های مختلف علوم آزمایشگاهی در پیشرفت های چشمگیر و روز افزون فن آوری های بیوتکنولوژی بر اهمیت این رشته می افزاید.


فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ با نمونه‌برداری‌ مدفوع‌، ادرار و خون‌ و آماده‌سازی‌ نمونه‌ و آزمایش‌های‌ مختلف‌ بیوشیمی‌ و هماتولوژی‌ سر و کار دارد و همچنین می‌تواند آزمایش‌های‌ تخصصی‌ هورمون‌شناسی‌ یا ایمونولوژی‌ را انجام‌ دهد و مسؤول‌ بخش‌های‌ مختلف‌ یک‌ آزمایشگاه‌ تشخیص‌ طبی‌ مانند بخش‌ نمونه‌برداری‌، انگل‌شناسی‌ و ادرار، هورمون‌شناسی‌، ایمونولوژی‌ و… شود 


تاریخچه : تا سال 1976 رشته علوم آزمایشگاهی با نام Medical Technology خوانده می شد و پس از آن به Medical Laboratory Sciences تغییر نام داد و امروزه نیز در اکثر دانشگاههای دنیا با همین نام و یا Clinical Laboratory Sciences خوانده می شود. تا قبل از انقلاب فرهنگی در ایران دوره‌های چهار ساله کارشناسی پیوسته دایر بود که بعد از آن به شکل کاردانی و دکترای حرفه‌ای تغییر یافت واز سال 1372 تا سال 1386 مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته این رشته در دانشگاهها ارائه میگردید. از سال 1387 به بعد نیز این رشته در مقطع کارشناسی دانشجو می پذیرد.

توانایی‌های‌ لازم‌ : رشته‌ علوم‌آزمایشگاهی‌ یک‌ رشته‌ عملی‌ است‌ و جوانانی‌ که‌ علاقه‌مند به‌ کار عملی‌ هستند و نسبت‌ به‌ نمونه‌های مختلف بدن‌ حساس‌ نیستند، در این‌ رشته‌ موفق‌ می‌شوند. در ضمن‌ لازم‌ است‌ که‌ دانشجو به‌ دروس‌ شیمی‌ و زیست‌شناسی‌ علاقه‌مند باشد. گفتنی‌ است‌ که‌ رشته‌ علوم‌آزمایشگاهی‌ در کشور ما تا مقطع‌ دکترا به‌ صورت‌ ناپیوسته‌ دانشجو می‌پذیرد.

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل‌ : دروس‌ پایه‌: فیزیک‌ عمومی‌، فیزیک‌ کاربردی‌، شیمی‌ عمومی‌، بیوشیمی‌ عمومی‌، فیزیولوژی‌، زیست‌شناسی‌، آناتومی‌. دروس‌ تخصصی‌: مقدمات‌ علوم‌ آزمایشگاهی‌، شیمی‌ و میکروبیولوژی‌ مواد غذایی‌، زبان‌ تخصصی‌، انگل‌ و حشره‌شناسی‌ پزشکی‌، قارچ‌شناسی‌ پزشکی‌، ویروس‌شناسی‌ پزشکی‌، ایمنی‌ و سرم‌شناسی‌، باکتری‌شناسی‌ پزشکی‌، خون‌شناسی‌، بانک‌ خون‌، بیوشیمی‌ بالینی‌، بافت‌شناسی‌، آسیب‌شناسی‌ پزشکی‌، کارآموزی‌.

طرح نیروی انسانی : طبق مصوبات وزارت بهداشت - درمان و آموزش پزشکی، فارق التحصیلان علوم آزمایشگاهی ( کلیه مقاطع ) موظفند نصف طول مدت تحصیل، طرح نیروی انسانی را طی نمایند، قابل ذکر است که گذراندن طرح در یکی از مقاطع، فرد را از گذراندن طرح در مقاطع بالاتر این رشته معاف می گرداند.

زمینه‌های اشتغال : فارق التحصیلان این رشته می توانند در زمینه درمانی – بهداشتی – آموزشی – پژوهشی و تشخیصی در مراکز زیر اشتغال یابند: مراکز آموزشی – درمانی و بهداشتی وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی، بیمارستانها و آزمایشگاه‌های تشخیص طبی خصوصی بیمارستان های وابسته به سازمان تامین اجتماعی و بیمه خدمات درمانی، پزشکی قانونی، مراکز سازمان انتقال خون، مراکز پژوهشی – تحقیقاتی دولتی و خصوصی، آزمایشگاه‌های صنایع دارویی و غذایی و. . .

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران : رشته‌ علوم‌آزمایشگاهی‌ از جمله‌ رشته‌هایی‌ است‌ که‌ بازار کار نسبتاً خوبی‌ دارد. زیرا امروزه‌ جامعه‌ ما به‌ امر بهداشت‌ و سلامتی‌ پی‌ برده‌ است‌ و بی‌ شک‌ بدون‌ استفاده‌ از آزمایشگاه‌های‌ تشخیص‌ طبی‌ حفظ‌ سلامت‌ جامعه‌ و جلوگیری‌ از شیوع‌ بیماری‌های‌ عفونی‌ و آلرژی‌ها یا مبارزه‌ با بیماری‌های‌ ژنتیکی‌ امکان‌پذیر نیست‌.

مقطع کارشناسی ارشد : فارق التحصیلان مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی می توانند از طریق آزمون کارشناسی به کارشناسی ارشد در گرایش های زیر ادامه تحصیل دهند : بیوشیمی بالینی، خونشناسی، انگل شناسی، میکروب شناسی، قارچ شناسی، ویروس شناسی، ژنتیک انسانی، ایمونولوژی، بیوتکنولوژی، فیزیولوژی و سم شناسی.

مقطع PHD : فارق التحصیلان کارشناسی ارشد با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد به PHD می توانند در گرایش های مذکور شرکت نمایند.

بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی کشور : از 30 فروردین 1382 که اولین بزرگداشت حکیم فرزانه و دانشمند برجسته ایرانی، سید اسماعیل جرجانی، بنیانگذار علم آزمایشگاه برگزار گردید، این روز به عنوان روز بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی تعیین شد و هر سال انجمن ها و تشکل های علوم آزمایشگاهی این روز را گرامی می دارند.

 

  
نویسنده : محسن ; ساعت ٧:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۸/۱٥
تگ ها :